Wat is (mag je) profileren?

Twee vragen tegelijkertijd. Dat is vragen om ongelukken! En toch ga ik proberen wat orde te scheppen in de profileringschaos, vooral omdat het ‘etnisch’ profileren momenteel zo onder vuur ligt. Daarbij dreigen we te vergeten dat ‘profileren’ een hele oude en nuttige vaardigheid is. De mens doet niet anders en deed het allang voordat we van social media een profiel moesten aanmaken!

Om te beginnen moeten we onderscheid maken tussen ‘profileren’ en ‘ZICH profileren’. Om bij het gemakkelijkste te beginnen: ‘ZICH profileren’ betekent: ‘zorgen dat je opgemerkt wordt’. Dat kan op vele manieren. Je kunt je opvallend kleden, je opvallend gedragen, een opmerkelijke prestatie leveren, heel hard schreeuwen, etc. etc.

Mensen willen opgemerkt worden en dus zorgen ze daarvoor, ieder op een eigen manier. Onze ‘presentatie’ zorgt er, bijvoorbeeld, voor dat we in een vriendengroep komen, dat we verkering krijgen of een baan. Niet voor niets leren we onze kinderen al eeuwenlang: laat je horen en laat je zien! Tegelijkertijd zeggen we erbij: overdrijf het niet, want niemand zit te wachten op uitslovers die in de schijnwerper willen staan maar de aandacht niet kunnen waarmaken. Oftewel: zorg dat jouw profiel(foto) wel de lading dekt!

Maar wat betekent ‘profileren’ dan?

‘Profileren’ gaat niet over het profiel dat jij van jezelf maakt, maar over het profiel dat anderen van jou maken. Een voorbeeld: ik zie iemand met een neuspiercing en deel die persoon meteen in bij de groep waar ik wel iets mee wil (ik heb namelijk zelf ook een neuspiercing). Die persoon heeft bij mij meteen een streepje voor, ook al ken ik hem of haar verder niet.

Diezelfde persoon heeft juist GEEN streepje voor bij mijn vader. Die is namelijk veel te saai voor zo’n piercing. Mijn vader denkt meteen: ‘wegwezen, daar heb je weer zo’n onaangepaste alternativo’. Hij koppelt aan die neuspiercing dus ineens een aantal -zelf bedachte- kenmerken.

Soort zoekt soort, daar is niets mis mee. Maar het wordt vervelend als de ene soort de andere anders gaat behandelen dan de eigen soort. Als mijn vader zegt: ik neem geen mensen met neuspiercings aan. Dat heet discriminatie en dat is in de Nederlandse samenleving terecht verboden. Een neuspiercing zegt namelijk niets over de kwaliteiten die iemand met een neuspiercing heeft.

Profileren is generaliseren op basis van bestaande en bedachte (niet geconstateerde) kenmerken. Dat kan dus heel vervelend uitpakken en behoorlijk oneerlijk zijn. Zie, bijvoorbeeld, de recente Toeslagenaffaire!

Toch profileren we

En toch profileren we allemaal, elke dag opnieuw. Bewust en onbewust stoppen we de mensen om ons heen in zelf bedachte hokjes en passen ons gedrag daarop aan. Zo houden we voor onszelf de wereld een beetje behapbaar. We negeren daarbij dat we het bij het verkeerde eind kunnen hebben. Kwalijk wordt het als we vergeten dat ‘anders’ niet ‘negatief’ is. Je màg in dit land ‘anders’ zijn!

Profileren is dus een menselijke vaardigheid waarmee we onszelf overeind houden in de complexe samenleving. Iedereen maakt dagelijks van zichzelf EN van anderen een profiel. Daar is niet zoveel mee mis. Zolang we maar beseffen dat een profiel slechts een zeer beperkte representatie is en dat de werkelijkheid altijd veel genuanceerder is. Onthouden dus: Jij bent je profiel niet en ik ben niet het mijne!

Je mag in Nederland anders zijn!……….Als je dat zegt tegen, bijvoorbeeld, Marokkaanse jongeren, zullen ze je verbitterd uitlachen. Zij voelen zich elke dag opnieuw door veel mensen in een speciaal hokje geplaatst. Een hokje waar ze niet in willen zitten. Mensen in dat hokje krijgen namelijk geen stageplaats, worden niet aangenomen, worden door de politie te pas en te onpas aangehouden en worden weggezet als relschoppers en criminelen. Hun verbittering is deels terecht. Ze zijn immers slachtoffer van negatieve profilering. Niet alle Marokkaanse jongeren zijn zo…….. (vul hier uw eigen profilering maar in)……… Je kunt echter ook de vraag stellen: wat heeft ertoe geleid dat ‘anderen’ het hokje ‘Marokkaanse jongeren’ zijn gaan maken? Is dat profiel alleen ontstaan vanwege hun etniciteit of vanwege andere kenmerken? De Roosendaalse burgemeester maakte daar een hele goede rap over.

Links voor als je zelf verder wil zoeken:

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.